Ik zie jou


Toen ik 19 à 20 was trok ik 3 weken met een rugzak door Turkije. Ik spreek over eind jaren 80. Het land was nog niet zo toeristisch als nu. All-inclusives waren er nog niet. Tijdens deze ontdekkingsreis, want dat was het, beleefde ik een hele andere wereld. Zo kwamen we in midden Turkije terecht: Cappadocië. Een vreemd vulkanisch landschap, waar ontzettend veel overblijfselen te vinden zijn van de Christenen, die zo omstreeks het jaar nul hiernaartoe waren gevlucht. Prachtige fresco’s in uitgehouwen grotten.

We hadden weinig geld en dus huurden we kamers van nog geen 10 gulden per nacht. Daar hadden in Cappadocië een hele luxe kamer voor met ontbijt. In de badplaats Kusadasi echter zaten we in een hele kleine kamer zonder ontbijt, die uitkwam op een groot gedeeld balkon. Daar ontmoetten we een Turks gezin, die een paar dagen vakantie vierden. Ze waren verrast hier Europeanen aan te treffen. Die zitten normaal gesproken in luxe hotels. Deze familie nam ons mee naar een typisch Turks restaurant en trakteerden op traditionele gevulde pannenkoeken. We mochten niets betalen, noch iets terug doen. Ze wilden ons graag het mooie van Turkije laten zien en ons een goed gevoel geven over hun land.

Jan-Willem van Balen, Ben Okri, Vrijheid

Deze ervaring maakte mij rijk. Deze ervaring droeg bij aan wie ik vandaag de dag ben en wat ik uitdraag.

Ik heb ooit les gegeven aan drop-out jongeren, waarvan een jongen mij toevertrouwde dat hij bij de harde kern hoorde van F.C. Den Haag. En dat hij in het weekend samen met zijn vrienden van de harde kern vaak Turken en Marokkanen in elkaar trapte, gewoon voor de fun. De haat was hem met de paplepel ingegeven. Zijn vader nam hem als 6 jarige jongen mee naar het voetbal en scandeerde haatleuzen.

Hoe kunnen we nu een juiste mening hebben over iemand, als we de ander nooit met open armen willen ontmoeten?

Als mensen wat meer zouden reizen, zouden we het verstand bevrijden en vooroordelen wegnemen. Letwel: reizen is niet twee weken in een luxe oord verblijven en een excursie boeken. Werkelijk durven reizen is je provinciaalse perspectief te durven loslaten. Los te komen van je veronderstellingen, zodat je een ruimere blik krijgt.” aldus Ben Okri.

Ben Okri is een romanschrijver, die na op straat geleefd te hebben uiteindelijk als schrijver succes behaalde en de Booker Price kreeg voor zijn roman The Famished Road. Hij pleit voor werkelijke vrijheid.

Wij denken dat vrijheid een onbeperkte keuze inhoudt: kunnen doen wat je wilt, zeggen wat je wilt, kopen wat je wilt. Ik vind dat te beperkt. Ik denk dat vrijheid gaat over iets wat wij onszelf moeten gunnen. Namelijk: de vrijheid om voor onszelf te denken en dat niet voor ons laten doen door een of andere politicus of intellectueel. We moeten de vrijheid nemen om vragen te stellen, om niets voor waarheid aan te nemen. Het is een vrijheid om achter de televisie te kijken, achter de krant. Om vragen te stellen over onze geschiedenis of over dingen die we niet zien. We zouden de kwaliteit van denken en van het gesprek tussen burgers moeten verhogen.”

Vrijheid, Quote Okri

Okri maakt zich zorgen over de verdeeldheid in de wereld, maar vind het niet vreemd. “We zien allemaal een onevenredige macht in de handen van een onevenredig klein aantal mensen. De grote meerderheid heeft niets te vertellen. Die onevenwichtigheid gaat ons allemaal aan! Of je nu leeft in het Westen, Oosten of Afrika. Het stoort ons allemaal. We zouden meer verantwoordelijkheid moeten nemen. We spreken over de U.S.A. alsof dat de bepalende kracht in ons universum is. Hoe kunnen we het Amerika verwijten dat we onze eigen vrijheid hebben ingeleverd? Wij kijken naar Hollywood films, eten MacDonalds. We zouden moeten durven genieten van films uit Pakistan, België of eten bestellen in een Ethiopisch restaurant. Het is belangrijk te begrijpen waarom mensen anders denken of handelen. Het probleem is niet dat witte mensen geen zwarte ontmoeten. Het probleem is dat mensen hun buurt niet verlaten. Echte vrijheid is voor een Nederlander geen Nederlander te zijn, voor een Afrikaan geen Afrikaan te hoeven zijn. Om de definitie van wat je hoort en ziet steeds uit te breiden en steeds nieuwe mogelijkheden toe te laten. Om stappen te zetten waarvan je niet weet waar ze naartoe leiden. Dat vergt moed. En dat vergt liefde, want liefde vraagt om moed. De moed om iemand toe te lachen, die je voor het eerst ziet en in een onbekend gebied de ander te ontmoeten.”

Wauw, dacht ik, toen ik dat las in een interview uit 2003. Het is dertien jaar later en ik zou die laatste regels wel willen uitschreeuwen.

Die jongen, die ik les heb gegeven, vroeg mij aan mij of hij ermee moest stoppen: buitenlanders in elkaar slaan. Ik schrok. Wat moest ik zeggen? ‘Ja’..? Zou hij dat van mij aannemen? Die jongen heeft al zo vaak met het vingertje de les gekregen. Dus ik ging naast hem zitten en zei: “Nee. Of tenminste…  …misschien kun je de volgende keer als je iemand in elkaar schopt, even naar jezelf kijken. En voel dan of je er blij van wordt om iemand ongevraagd geweld aan te doen. Als het geen blij gevoel geeft, dan zou je er misschien mee kunnen stoppen. Want ik probeer in mijn leven zoveel mogelijk dingen te doen, waar ik blij van word.

racisme, vrijheid, liefde,

Ik hou het verhaal heel kort: hij kwam 2 weken later weer met mij praten, dit keer over zijn drugsgebruik. Weer een maand later hoorde ik dat zijn ouders besloten hadden te verhuizen, weg van zijn bekende omgeving, zodat hij niet langer in de verleiding kwam van zijn oude vrienden.

Ik denk soms wel eens aan hem. Ik hoop dat hij hele andere mensen heeft ontmoet en een heel andere kijk op het leven heeft. Misschien helpt hij nu wel andere jongeren? Ik hoop het, ik wil het geloven. Hij was een vreemde vrucht, die uiteindelijk toch op zoek ging…

Ik wens je een kleurrijke week toe met veel mooie ontmoetingen.

Grote groet,

 

Jan-Willem

Like a.u.b. deze blog of deel hem op Facebook.
Of schrijf je in op de Blog Brief (zie rechts boven)
en ontvang iedere 2 weken een Dwarsdenker in je mailbox.
Hier nog even iets moois: “vreemd fruit”, als toegift 🙂

Geplaatst in JW's blog.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *